REMATA UN CURSO; AS DÚBIDAS SOBRE O RADÓN, NON

O Conservatorio do Carballiño pecha o curso con dúas dependencias precintadas, quince espazos por riba dos valores recomendados pola OMS e sen unha planificación pública coñecida para iniciar o curso 2026-2027 con plenas garantías.

Delio Pousa Rodríguez

Presidente da ANPA do Conservatorio de Música do Carballiño. Arquitecto Técnico colexiado (n.º 248), perito experto en incendios e riscos diversos e Técnico Superior en Prevención de Riscos Laborais nas especialidades de Seguridade no Traballo, Hixiene Industrial e Ergonomía e Psicosocioloxía Aplicada. Desenvolveu a súa actividade profesional como experto en peritacións de seguros, técnico de servizos de prevención de riscos laborais e técnico da Fundación para a Prevención de Riscos Laborais de Galicia.

FIGURA 1. O INFORME DO CSIC QUE MARCOU O CAMIÑO

O Concello do Carballiño solicitou ao Instituto de Ciencias da Construción Eduardo Torroja (CSIC) un informe específico para avaliar a inmisión de gas radón no Conservatorio e formular recomendacións técnicas de mitigación. Ese documento con fecha de maio 2025 constitúe unha referencia científica de primeiro nivel para comprender a problemática do edificio e as actuacións necesarias para garantir condicións adecuadas de salubridade.

O QUE TODOS ESPERABAMOS

Despois de meses de obras, dunha importante inversión pública, toda a comunidade educativa esperaba un único resultado: que o Conservatorio puidese iniciar o curso 2026-2027 cun edificio seguro.

Non obstante, os datos publicados tras as medicións posteriores ás obras deixan máis preguntas ca respostas.

Dúas dependencias —a aula 8 de linguaxe musical e o despacho de Dirección— tiveron que ser precintadas ao superar os 300 Bq/m³.

Outras aulas presentan valores de 297 Bq/m³( aula de linguaxe musical) , 293 Bq/m³. (sala de orquestra), 246 Bq/m³.( aula de vento madeira) e 232 Bq/m³ (aula de piano) .

En total, quince espazos do centro continúan por enriba dos 100 Bq/m³ recomendados pola Organización Mundial da Saúde.

A TRANSPARENCIA NON CONSISTE SÓ EN PUBLICAR NÚMEROS

Figura 2. Táboa oficial das medicións publicada pola Concellería de Educación.

A comunidade educativa tivo acceso aos resultados das medicións mediante a publicación desta táboa no taboleiro do IES nº 1 do Carballiño. Porén, estes datos non foron acompañados do correspondente informe técnico de avaliación, documento imprescindible para interpretar correctamente os resultados, valorar a eficacia das medidas de mitigación executadas, explicar as importantes diferenzas entre aulas e acreditar documentalmente que o edificio reúne condicións adecuadas de salubridade para o desenvolvemento da actividade docente.

UN EDIFICIO CON COMPORTAMENTOS MOI DIFERENTES

É difícil explicar que nun mesmo edificio existan aulas con menos de 100 Bq/m³ e outras que superen os 300 Bq/m³.

Un sistema activo de mitigación debería ofrecer un comportamento moito máis uniforme. Esta enorme asimetría require unha explicación técnica.

• ¿Funciona correctamente a despresurización baixo toda a soleira?

• ¿Está equilibrado o sistema de impulsión?

• ¿Existen zonas onde a depresión non chega?

• ¿Verificouse realmente a eficacia do sistema instalado?

• ¿Hai un protocolo de mantenemento dos sistemas existentes?

• ¿Verificouse realmente a eficacia do sistema instalado?

• ¿ Porqué está excluido o risco do radón do Plan de Autoprotección.?

Son cuestións que a comunidade educativa ten dereito a coñecer.

O QUE XA ADVERTIRAN OS EXPERTOS

Neste caso existe unha circunstancia especialmente relevante.

O problema do Conservatorio non foi analizado unicamente polos técnicos da obra.

Foi estudado expresamente polo Instituto de Ciencias da Construción Eduardo Torroja (CSIC) e por especialistas do Laboratorio de Radón de Galicia.

Segundo a documentación técnica emitida para este edificio, as medidas executadas debían completarse cun sistema de ventilación mecánica que garantise unha renovación continua do aire nas zonas ocupadas.

Á vista das medicións posteriores ás obras, esa recomendación cobra hoxe máis sentido ca nunca. Os resultados amosan que o Conservatorio non pode considerarse un edificio autoventilante.

Todo apunta a que a ventilación mecánica permanente constitúe a medida necesaria para ofrecer unha protección homoxénea ao alumnado, profesorado e persoal do centro.

---

OS MELLORES ESTABLECEMENTOS

---

A POLÉMICA DAS MEDICIÓNS

Durante a campaña de medición tamén xurdiu unha controversia.

Diversos membros da comunidade educativa cuestionaron que, nalgúns momentos, puidesen abrirse fiestras durante o período de exposición dos detectores.

Se iso aconteceu, corresponde aos responsables técnicos explicar se esa circunstancia estaba prevista no protocolo de medición e se puido influír na avaliación da capacidade real do edificio para manter concentracións aceptables de radón.

Precisamente este tipo de campañas teñen como finalidade coñecer o comportamento real dun inmoble e determinar se é capaz de garantir unha adecuada renovación do aire por si .

UN CURSO REMATA… SEN UN PLAN COÑECIDO PARA SETEMBRO

Mentres o Conservatorio cambia de equipo directivo, a comunidade educativa continúa sen coñecer:

• o informe técnico completo das medicións;
  • a certificación da eficacia das obras;
  • a xustificación do cumprimento do DB HS 6 e do Real Decreto 1029/2020;
  • un plan de mantemento dos sistemas instalados;
  • novas medicións previstas antes do inicio do curso;
  • a implantación da ventilación mecánica recomendada polos expertos.

AS PREGUNTAS QUE SEGUEN SEN RESPOSTA

• Por que existen diferenzas tan importantes entre unhas aulas e outras?
  • Por que se reabriu o edificio sen facer públicos os informes técnicos?
  • Como se certificou a eficacia das obras?
  • Por que dúas dependencias permanecen precintadas?
  • Implantarase finalmente a ventilación mecánica recomendada polos expertos?
  • Con que garantías comezará o curso 2026-2027?

O que reclama a comunidade educativa é algo moito máis sinxelo.

Transparencia.

Información técnica.

Prevención.

Porque cando está en xogo a saúde de centos de persoas non abondan as declaracións tranquilizadoras.

Fan falta informes públicos verificables .

Fan falta explicacións por técnicos.

E fan falta garantías por escrito.

O curso rematou.

Pero as preguntas seguen abertas.

E sería unha magnífica noticia que todas elas obtivesen resposta antes de que, en setembro, volva soar a primeira nota no Conservatorio de Música do Carballiño.