Avelino Muleiro García :
-Licenciado en Filosofía pola Universidade de Barcelona.
-Catedrático de Filosofía do Instituto Alexandre Bóveda (Vigo).
-Director durante seis cursos académicos do IB. Alexandre Bóveda
Dedicado a todos os docentes
A docencia é unha desas profesións esenciais que sosteñen a unha sociedade. Nas aulas non só se transmiten coñecementos, senón que, fundamentalmente, se forman persoas para convivir de forma altruísta e solidaria. Nas clases académicas espértase a curiosidade, constrúese o pensamento crítico e incúlcanse valores que acompañarán aos mozos e mozas durante a súa vida. Educar é, en definitiva, unha das tarefas máis decisivas que ten que asumir a sociedade.
No entanto, en España, a función de educar volveuse unha tarefa tan urxente como desafiante. No século XVIII -era da Ilustración-, Rousseau explicaba no seu Emilio que “o obxectivo da educación non é outro que formar un ser natural, bo, razoable e capaz de sociabilidade”. Con todo, na Idade Contemporánea, os principios éticos e filosóficos tradicionais atópanse ameazados por unha sociedade fortemente condicionada polo materialismo, a inmediatez das redes sociais, o hedonismo e o absoluto imperio da ciencia e a técnica. Movémonos nun escenario no que imperan o hedonismo, a técnica/tecnoloxía e a perda de valores. É unha etapa histórica que filosoficamente se cualifica como Posmodernidade ou Era Dixital, un tempo onde a estética a miúdo substitúe á ética, o relativismo convértese en norma e a razón mesma entra en dúbida. Os mozos crecen inmersos nun vórtice mediático e tecnolóxico que os expón constantemente ao consumo pasivo e a unha conxestión de información desordenada e manipulada.
Se a este contexto sumamos a falta de exemplaridade política e a ascendente deshumanización ideolóxica, atopámonos coa desorientación e o caos, un terreo fértil para a invasión imperceptible do espazo no que nos relacionamos.
A ninguén se lle escapa que a sociedade está a atravesar tempos incertos, sumida nunha profunda crise social. A política, marcada a miúdo polo descrédito, o dogmatismo ideolóxico e o cortoplacismo, ofrece unha escasa exemplaridade ás novas xeracións. En lugar de erixirse como un modelo de compromiso co ben común, os xoves perciben un escenario político polarizado que fomenta o desencanto e o cinismo ético.
No entanto, cabe lembrar que a educación constitúe un dos deberes fundamentais da clase política: “Non pode negarse que a educación dos nenos debe ser un dos obxectos principais de que debe coidarse o lexislador. Onde queira que a educación foi desatendida, o Estado recibiu un golpe funesto”. (Aristóteles: A política, libro V).
As políticas actuais adoitan perderse en disputas ideolóxicas e no desenvolvemento de grandes proxectos económicos, investindo boa parte dos seus orzamentos anuais en asuntos relacionados coa guerra e a defensa das fronteiras. E esquécense da educación dos mozos/as ignorando que “Xamais unha boa educación foi funesta a alguén, mentres que moitas vitorias, pola contra, foron e serán aínda máis dunha vez funestas para os que as conseguiron. (Platón: As leis; libro I).
Pero se a política se esquece da educación, tamén axuda a crise ideolóxica do humanismo, que foi desaparecendo da nosa cultura ante o vertixinoso desenvolvemento tecnolóxico e científico, desprazando do sistema educativo as disciplinas humanísticas. Aínda que a ciencia abandeira o progreso racional, o individualismo ético queda desarmado se carece do contrapeso do pensamento crítico fronte a dilemas tan importantes como a bioética, a distribución da riqueza ou o impacto medioambiental.
Fronte a eses postulados clásicos sobre a educación, cabe preguntarse cales son na actualidade os principios filosóficos e pedagóxicos polos que se rexe esta sociedade posmoderna para conseguir individuos bos, razoables e sociables, como reclamaba Rousseau no seu Emilio. É aquí, nesta realidade, onde o labor do educador adquire unha dimensión heroica.
Non se trata de rexeitar a ciencia nin a tecnoloxía, que ofrecen oportunidades de aprendizaxe e integración social, senón de contextualizalas para formar cidadáns completos. O docente ten nas súas mans a oportunidade transcendental de moldear mentes mediante a transmisión de valores esenciais.
O educador como piar insubstituíble da sociedade
Defender a dignidade da educación implica explicitar e redefinir o compromiso e o alcance da misión pedagóxica do educador. A súa misión implica unha dobre función: transmitir o dominio rigoroso dunha disciplina e, ao mesmo tempo, explicar e ensinar os principios fundamentais da convivencia e da natureza humana.
A educación non debe limitarse simplemente a transmitir coñecementos, senón que debe proporcionar tamén as ferramentas necesarias para desenvolver o pensamento crítico. Educar é articular o desenvolvemento integral da persoa, ensinando coñecementos específicos, pero tamén fomentando e guiando ao educando no exercicio de valores transversais como a coherencia, a responsabilidade, a solidariedade, o respecto, a veracidade e a empatía. Esta tarefa esixe ao educador unha impecable honestidade intelectual e unha preceptiva conduta ética, porque a formación do pensamento crítico debe exercerse sempre libre de manipulacións ideolóxicas, políticas, relixiosas e sectarias.
Hai dous séculos, John Stuart Mill sostiña que a educación consiste en ensinar ás persoas non o que deben pensar, senón a pensar. E esa debe ser a función esencial do educador de hoxe. Hai unha diferenza fundamental entre ensinar que pensar e ensinar como pensar. No primeiro caso, o estudante recibe ideas previamente establecidas; no segundo, adquire ferramentas para analizar diferentes argumentos e chegar ás súas propias conclusións.
Os docentes -educadores- son conscientes do transcendental papel que desempeñan na formación da mocidade e suponse que poñen todo o seu esforzo en lograr eses obxectivos. Por iso, non só ensinan materias, moldean tamén o carácter das novas xeracións. Nas súas mans está a responsabilidade de formar a nenos e mozos empáticos e solidarios, formados en valores cívicos e éticos, apaixonados do traballo e do esforzo, valores que representan o sostén da convivencia na nosa sociedade. Os docentes teñen a chave para construír unha sociedade con principios para lograr unha cidadanía consciente, da que xurdan o día de mañá políticos con verdadeira vocación de servizo público, dedicados a resolver os problemas reais dos cidadáns e tallantemente afastados de calquera tipo de corrupción.
Por iso considero que a sociedade ten unha débeda pendente cos seus profesores-educadores. E é hora de devolverlles a gratitude, o prestixio e o respecto indispensable que merecen por construír desde as aulas o futuro de todos.
Con todo, nos tempos que corren, este labor determinante enfróntase á incomprensión e a unha dolorosa falta de recoñecemento social e institucional. A miúdo, os educadores deben lidar coa inxerencia de familias que presionan para alterar as cualificacións dos seus fillos, desautorizando o seu labor docente, mentres as institucións educativas recortan a súa autonomía pedagóxica con innecesarias e ríxidas esixencias.
A isto súmase unha engorrosa e interminable carga burocrática que consome gran parte do seu tempo e afoga a súa verdadeira vocación, que non é outra que a de ensinar e acompañar ao alumnado. O educador acaba convertido, en demasiadas ocasións, en xestor de documentos burocráticos antes que en profesor.
Como consecuencia deste insostible nivel de tensión e desgaste continuado, cada vez son máis os docentes que solicitan baixas médicas prolongadas ou recorren á xubilación anticipada. Manifestan non poder soportar por máis tempo un clima de presión constante xerado por alumnos, familias e institucións, situando ás aulas nun punto límite que compromete o futuro do noso sistema educativo.
Reivindicando a dignidade docente
Immanuel Kant sinalaba na Fundamentación da metafísica dos costumes que, no reino dos fins, “todo ten un prezo ou unha dignidade. Aquilo que ten prezo pode substituírse por algo equivalente; en cambio, o que se acha por encima de todo valor carece de substituto, e iso posúe dignidade”. Reivindicar a dignidade educativa non é esixir corporativismo nin privilexios, senón asumir unha verdade fundamental: a sociedade que aspire a formar cidadáns libres, responsables e preparados, debe coidar, respectar e apoiar aos seus docentes, porque o seu esforzo para educar en valores, en sacrificio, en solidariedade, no traballo e en sacrificio é realmente heroico.
Neste período estival de merecido descanso, é momento de que os educadores recarguen enerxías de cara ao novo curso que se aveciña. Que esta pausa lles permita regresar coa mesma ilusión, a vocación intacta e a entrega inesgotable que demostran ano tras ano. E que a sociedade, en reciprocidade, saiba responder co recoñecemento que merecen.
OS MELLORES ESTABLECEMENTOS
Outros artigos de Avelino Muleiro:
Avelino Muleiro: “Benvido, Daniel, a este lado da vida”
Avelino Muleiro: “As trampas da dialéctica”
Avelino Muleiro: “Liexa, a Cidade Ardente no corazón de Europa”
Avelino Muleiro: “Que é a verdade? Un diálogo eterno fronte ao poder”
Avelino Muleiro: “O antidarwinismo do movemento therian”
Avelino Muleiro: “A coreografía da lonxevidade: a nova linguaxe das nosas cidades”
Avelino Muleiro: “Jesús Mosterín, o filósofo da verdade”
Avelino Muleiro: “A guerra nas mesas de Kant e Maquiavelo”
Avelino Muleiro: “Jürgen Habermas, o filósofo da palabra”
Avelino Muleiro: “A posverdade e a ditadura do relato”
Avelino Muleiro: “Muros legais a adolescentes dixitais”
Avelino Muleiro: “O adeus a un xigante da palabra”
Avelino Muleiro: “O retorno dos Césares”
Avelino Muleiro: “O mito do saber científico e as súas trampas epistemolóxicas”
Avelino Muleiro: “Badaladas, uvas e …o eterno comezo”
Avelino Muleiro: “O milagre laico do Nadal e os seus paradoxos”
Avelino Muleiro: “Os mercadillos do Nadal en Luxemburgo e Bruxelas”
Avelino Muleiro: “A ponte invisible da confianza”
Avelino Muleiro: “O derradeiro suspiro entre as miñas mans “
Avelino Muleiro: ” Entre fenómenos e noúmenos: a realidade oculta tras a pantalla”
Avelino Muleiro: “Vivir no futuro”
Avelino Muleiro: “Así que pasen cinco anos”
Avelino Muleiro: “A guerra: Unha reflexión sobre o absurdo”
Avelino Muleiro: “A vida bébese a pequenos grolos”
Avelino Muleiro: “Nietzsche, o profeta ateo”
Avelino Muleiro: “O desarraigamento (II) “
Avelino Muleiro: “O desarraigamento (I) “
Avelino Muleiro: ” A vida, un xogo total”
Artigo: ” Avelino Muleiro: “Se a vida estivese programada” “
Avelino Muleiro:”Os novos Retablos das Marabillas”
Artigo: “Avelino Muleiro: ” Viaxando -no metaverso- con Charles Darwin pola Patagonia, (II)”. Darwin, os foguinos e o espectáculo da Natureza”
Artigo: “Avelino Muleiro: ” Viaxando -no metaverso- con Charles Darwin pola Patagonia, (I)”“
Artigo: “Avelino Muleiro: ” Maldita soidade (II). A soidade psicolóxica “
Artigo: “Avelino Muleiro: ” Maldita soidade (I). A soidade na filosofía “”
Artigo: “Avelino Muleiro: “Perdón, rancor e cicatrices””
Artigo: “Avelino Muleiro: “A mentira como ascensión do nihilismo””
Artigo: “Avelino Muleiro: “Mi Buenos Aires querido…””
Artigo: ” Avelino Muleiro: ” O erro categorial nas Ciencias Sociais (I) O fetichismo das ideas””
Artigo: “Avelino Muleiro: “Mundos acoplados””
Artigo: “Avelino Muleiro: “As profecías da actual situación de naufraxio posmoderno (II)””
Artigo: “Avelino Muleiro:”Náufragos posmodernos nunha sociedade ideoloxizada (I)””
Artigo: ” Avelino Muleiro:” Do xene egoísta ao algoritmo suicida””
Artigo:” Avelino Muleiro. A ética do discurso (II) A ética ao rescate”
Artigo:” Avelino Muleiro. A ética do discurso (I) A ética ao rescate”
Artigo: “Avelino Muleiro: ” Cultura e Viño “”
Artigo: ” Avelino Muleiro: “Poden ter dereitos os animais? (II)” “
Artigo: “Avelino Muleiro: “Poden ter dereitos os animais? (I)””
Artigo: “Avelino Muleiro: As pseudociencias e a medicina convencional”
Artigo: “Avelino Muleiro: A vileza dos novos deuses fatuos do Olimpo”
Artigo: “Rebelión sentimental do amor contra o control lóxico da razón (II)”
Artigo: “Rebelión emocional da amizade contra o control lóxico da razón (I) “
Artigo: “Sofismas e falacias, torpedos do discurso lóxico”
Artigo: ” Festa da filosofía no metaverso “
Artigo: “Tempos de frio moral”
Artigo: “Avelino Muleiro: Trascendencia do irrelevante (II)”
Artigo: “Avelino Muleiro: Trascendencia do irrelevante (I)”
Artigo: “Avelino Muleiro: O bico envelenado de Casandra”
Artigo: “Avelino Muleiro: A ocorrencia como contraargumento político”
Artigo: “Avelino Muleiro: Rebelión na caverna”
Artigo: “Avelino Muleiro:” A razón á caza e captura do azar e da causalidade””
Artigo: “Avelino Muleiro: “Derradeiros poemas de Manuel Vilanova”
Artigo: “A opinión de Avelino Muleiro: ” Vítimas baixo sospeita “”
Artigo: “A opinión de Avelino Muleiro: “Retablo de Nova York””
Artigo: ” Da imbecilidade á loucura pasando pola estupidez “
Artigo:” Filosofía delenda est “
Artigo: ” Fronteiras borrosas na realidade xeracional “
Artigo: ” Auf Widersehen, Viena. Dankeschön ”
Artigo: ” Encontros -imaxinarios-en Viena (III). Freud-2 “
Artigo: ” Encontros- imaxinarios- en Viena (II). Freud-1 “
Artigo: ” Avelino Muleiro : “Encontros –imaxinarios– en Viena (I)” “
Artigo: ” Festas do Nadal e a súa historia “
Artigo: ” O cerebro humano, esa caixa negra da nosa conduta “
Artigo: ” Mente, cerebro e conciencia (II) “
Artigo: ” Mente, cerebro e conciencia (I) “
Artigo: ” Pienso, luego Resisto “
Artigo: ” Da caverna platónica á nova Barataria “
Artigo: ” A linguaxe, instalada no idiolecto e na evolución social “
Artigo: ” Viaxe polas entrañas da hermenéutica “
Artigo: “A xustiza, entre o veo da ignorancia e a Intelixencia Artificial “
Artigo: ” Malos tratos e crueldade “
Artigo: ” Movementos feministas e ideoloxía de xénero “
Artigo: ” Dereitos humanos e dereitos dos animais “
Artigo: ” Violencia patolóxica “
Artigo: ” Posmodernidade e medios de comunicación “
Artigo: ” A ilusión da eterna xuventude e da inmortalidade: pode ser reversible o envellecemento? “
Artigo: ” Filosofía Médica (II): A historia da medicina e os seus retos actuais “
Artigo: ” Filosofía Médica (I) :Relación da medicina coa filosofía e coa ciencia “
Artigo: ” De quen son os fillos? “
Artigo : ” O Poder da Intelixencia Emocional “
Artigo : ” Devalo da Galicia interior “
Artigo : ” Filosofía Política: realismo e perversións políticas ( II ) “
Artigo : ” Filosofía Política: realismo e perversións políticas ( I ) “
Artigo : ” Negacionismo e represión social “
Artigo : ” Reclamos tóxicos “
Artigo : “ Ditame aberto ás ideoloxías (II) “
Artigo : ” Ditame aberto ás ideoloxías (I) ”
Artigo : “ Crise de Valores “
Artigo : ” A paz perpetua ”
Artigo : ” Científicos, expertos, médicos e filósofos “
Artigo : ” Regreso ao futuro “
Artigo : ” Parte de guerra ”
Artigo : ” Mario Bunge, embaixador do Carballiño ”
————————————————————————————————–
Curriculum de Avelino Muleiro García
-Licenciado en Filosofía pola Universidad dee Barcelona.
-Catedrático de Filosofía do Instituto Alexandre Bóveda (Vigo).
-Director durante seis cursos académicos do IB. Alexandre Bóveda.
-Profesor do Instituto Ausias March (Barcelona) no curso académico 1968-69.
-Profesor de Filosofía da Universidade de Santiago de Compostela nos cursos 1970-71 e 1971-72.
-Subdirector Xeral de Bacharelato da Consellería de Educación da Xunta de Galicia (1986 e 1987).
-Fundador e presidente do partido político Nacionalistas de Galicia (NG).
-Co-fundador e actual presidente do Grupo Aletheia de Filosofía.
-Fundador e actual Director do Instituto de Estudios Carballiñeses.
-Director da revista Ágora do Orcellón.
-Presidente da asociación Álvaro das Casas.
-Vocal da asociación Amigos da Universidad de Vigo.
-Membro do consello de redacción do boletín Tres Campus (Amigos da Universidade de Vigo).
-Membro cofundador da Táboa da historia de Galicia.
Obras
Colaborador semanal de Diario16 (desde finales dos ochenta e comenzos dos noventa).
-Colaborador semanal de Atlántico Diario, durante cinco anos, co logotipo El Surco (en castellano) e Xermolo (en galego).
-Publicou traballos da súa especialidade (Nietzsche, Wittgenstein, Lóxica…) en libros e revistas filosóficas.
-Colaborador en libros e revistas culturales (Festa da palabra, Encontros coa tradición. Conversas no Ribeiro, Tres Campus, Verbas aos mozos galegos, de Álvaro das Casas -en edición facsímile-, O Manifesto UCRA, de Álvaro das Casas –edición facsímile-, etc).
-Prologuista de varios libros (Nomes do Ribeiro -de Frutos Fernández-, Os nomes beiramariños –de Gerardo Sacau–, Mar adiante, as Xeiras dos Ultreias, etc).
-Coordinador do libro Homenaxe a Neira Vilas e a Balbino, o neno labrego.
